De Septembercampagne van 1939

In de vroege ochten van 1 september 1939 begon de Poolse verdedigingsoorlog, ook wel de Septembercampagne genoemd. Dit was niet alleen het eerste front van de Tweede Wereldoorlog, maar ook het laboratorium van een nieuwe wijze van oorlogsvoering, namelijk de Blitzkrieg (bliksemoorlog).

Duitse infanterie beschermd door een pantserwagen nadert het gebouw van de post in Gdańsk. Vanaf de eerste uren van de Tweede Wereldoorlog werd er strijd gevoerd om dit gebouw. Na 12 uren strijd moesten de werknemers van de post in Gdańsk zich overgeven. Ze werden geëxecuteerd. Foto: Pools Persagentschap / Centraal Fotoagentschap
Duitse infanterie beschermd door een pantserwagen nadert het gebouw van de post in Gdańsk. Vanaf de eerste uren van de Tweede Wereldoorlog werd er strijd gevoerd om dit gebouw. Na 12 uren strijd moesten de werknemers van de post in Gdańsk zich overgeven. Ze werden geëxecuteerd. Foto: Pools Persagentschap / Centraal Fotoagentschap

Het Poolse militaire opperbevel was zich terdege bewust van de kracht van de tegenstander. Polen moest derhalve de eerste aanvallen incasseren en lang genoeg stand houden totdat de westelijke geallieerden, Frankrijk en Engeland, tot het offensief over zouden gaan. Ondanks dat Frankrijk en Engeland op 3 september de oorlog verklaarden aan Duitsland bleven de Polen alleen strijden. Ze vochten niet alleen zonder hulp maar vanaf 17 september had Polen inmiddels af te rekenen met twee agressoren.

Ondanks het enorme overwicht van de Duitsers, vooral op het gebied van pantserstrijdkrachten en de luchtmacht, probeerden Poolse eenheden de grens te verdedigen. Ze werden echter snel tot de terugtocht gedwongen (hoewel de soldaten op Westerplatte een week lang vochten). De troepen trokken zich terug, dieper Polen in, teneinde daar de verdediging te organiseren. Op 8 september begon de strijd om Warschau.

Troepen van het Rode Leger trekken Polen binnen op 17 september 1939. Foto: Centrum Karta
Troepen van het Rode Leger trekken Polen binnen op 17 september 1939. Foto: Centrum Karta

Het Poolse leger zette een tegenaanval in, waarmee de Slag bij de Bzura begon, één van de grootste veldslagen tijdens de Tweede Wereldoorlog. De tegenstander leed gevoelige verliezen, maar de tegenaanval mislukte. De verdedigingsoorlog had ongetwijfeld langer geduurd zonder de aanval van het Rode Leger op 17 september. Zij bespoedigde de evacuatie van de Poolse militaire en civiele leiding naar Roemenië, alwaar ze geïnterneerd werden. Op 27 september capituleerde het belegerde Warschau, op 2 oktober gaven de verdedigers van het schiereiland Hel zich over en op 5 oktober gaven de soldaten van generaal Kleeberg zich over, na hun strijd bij Kock. De eenheid van majoor Henryk Dobrzański-“Hubala” vocht nog tot in de lente van 1940. Reeds in het najaar van 1939, direct na de beëindiging van de oorlogshandelingen, werd een ondergronds leger opgericht (zie Het Ondergrondse Leger), terwijl de Poolse regering in ballingschap in Frankrijk (zie In ballingschap…) een nieuw regulier leger aan het opbouwen was.

De verdedigingsoorlog dwong Hitler er toe om de in de herfst geplande aanval op Frankrijk met een half jaar uit te stellen. Toen die aanval begon, verdedigde Parijs zich niet veel langer dan Warschau en – zoals het clandestiene blad Biuletyn Informacyjny schreef: “In het licht van de strijd in het westen, schitteren de drie weken lange verdediging van Warschau […] [de slag] bij Kutno [bij de Bzura – red.] en Westerplatte”.

De Poolse hoofdstad werd vanaf de eerste dag van de oorlog gebombardeerd. Op 25 september 1939 ondernam de Duitse luchtmacht een massale luchtactie tegen Warschau met ongeveer 10 000 burgerslachtoffers als gevolg, 35 000 gewonden en 12% van alle gebouwen vernield. De stad gaf zich over op 28 september. Op 5 oktober was Adolf Hitler er aanwezig voor een militaire optocht. Foto: Pools Persagentschap / Centraal Fotoagentschap
De Poolse hoofdstad werd vanaf de eerste dag van de oorlog gebombardeerd. Op 25 september 1939 ondernam de Duitse luchtmacht een massale luchtactie tegen Warschau met ongeveer 10 000 burgerslachtoffers als gevolg, 35 000 gewonden en 12% van alle gebouwen vernield. De stad gaf zich over op 28 september. Op 5 oktober was Adolf Hitler er aanwezig voor een militaire optocht. Foto: Pools Persagentschap / Centraal Fotoagentschap