Poolse inlichtingen tijdens de Tweede Wereldoorlog

Zelfs cruciaal inlichtingenwerk voor het verloop van de oorlog is vaak in geheimen gehuld en wordt pas jaren na de oorlog openbaar gemaakt (of het blijft geheim). Zo was het ook voor het Poolse inlichtingenwerk tijdens de Tweede Wereldoorlog.

De Poolse inlichtingendienst had een buitengewone betekenis voor de geallieerden. Nog voor het uitbreken van de oorlog liet het breken van de “Enigmacode” (zie Enigma) de capaciteiten van de Poolse inlichtingendienst zien. De Polen beschikten ook over een uitgebreid spionagenetwerk, dat tijdens de oorlog niet alleen voor een groot deel in stand gehouden kon worden maar uitgebreid werd, van Zweden tot Noord-Afrika (het speelde een cruciale rol tijdens de planning van operatie “Torch”, oftewel de geallieerde landing in Marokko en Algerije in november 1942). De Britse inlichtingendienst werd letterlijk ondergesneeuwd met informatie afkomstig van Poolse inlichtingenbronnen, alleen al in 1943 zijn meer dan 10 000 significante meldingen binnengekomen. Hoezeer de informatie van de Poolse inlichtingendienst in het buitenland al waardevol was, waren de inlichtingen van de Bond voor Gewapende Strijd (Związek Walki Zbrojnej, ZWZ), en daarna van het Binnenlandse Leger (Armia Krajowa, AK) uit bezet Polen van onschatbare waarde en onmogelijk om op andere wijze te verkrijgen.

Lanceerbasis van de V2-raket, waarschijnlijk in Peenemünde (Duitsland). Dankzij informatie van de Poolse spionage kon deze plaats gebombardeerd worden door de geallieerde luchtmacht op 17 september 1943. Foto: FoKa, FORUM
Lanceerbasis van de V2-raket, waarschijnlijk in Peenemünde (Duitsland). Dankzij informatie van de Poolse spionage kon deze plaats gebombardeerd worden door de geallieerde luchtmacht op 17 september 1943. Foto: FoKa, FORUM

Het ondergrondse inlichtingennetwerk, dat beschikte over een uitgebreid spionagenetwerk in bezet Polen, in Duitsland, Frankrijk en de Sovjet-Unie, leverde bijvoorbeeld informatie over de Duitse aanval in het Westen in 1940, een jaar later de agressie tegen de Sovjet-Unie (en daarna inlichtingen over de situatie aan het front, waaronder de geplande aanval in 1942 richting Kaukasus). Nauwkeurige rapporten werden ook gestuurd vanuit Duitsland, waarmee ze geallieerde bombardementen makkelijker maakten, zoals het bombardement op Hamburg. Zeer waardevol was het aandeel in de ontdekking van de Duitse Wunderwaffe (wonderwapen), die de oorlogskansen moesten keren: de V1 en V2-raket. Eerst werden inlichtingen verzameld over het proefterrein bij Peenemünde. De meldingen, in eerste instantie met ongeloof ontvangen door de geallieerden, bleken te kloppen en hielpen bij het bombarderen van de faciliteiten. Het lukte de AK ook om een volledige V2-raket te bemachtigen. Poolse specialisten onderzochten het en stuurde de gegevens en de belangrijkste onderdelen in juli 1944 naar Londen.

De lijst met successen in de oorlog van de Poolse inlichtingendienst is lang. In plaats van het opsommen van deze lijst is het de moeite waard om kapitein-luitenant-ter-zee Wilfred Dunderdale te citeren wanneer hij in 1945 aan W. Churchill schrijft: “De Poolse inlichtingendiensten hebben een zeer waardevolle bijdrage geleverd […] ze hebben bijgedragen aan de finale overwinning van de geallieerden”. Helaas werd dat meer dan een halve eeuw vergeten.